Lista lektur na egzamin ósmoklasisty 2026 wynika z informatora CKE obowiązującego od roku szkolnego 2024/2025 oraz z podstawy programowej w brzmieniu od 1 września 2024 r. Uczeń powinien znać 11 lektur obowiązkowych czytanych w całości: 5 z klas IV–VI i 6 z klas VII–VIII, a także krótkie utwory, fragmenty i poezję.
Lektury obowiązkowe z klas IV–VI
Lista lektur klasa 8 egzamin obejmuje także książki omawiane wcześniej, w klasach IV–VI. CKE wskazuje 5 pozycji poznawanych w całości: Akademię Pana Kleksa, Kajko i Kokosz. Szkołę latania, Opowieści z Narnii. Lwa, czarownicę i starą szafę, Chłopców z Placu Broni oraz Hobbita, czyli tam i z powrotem.
Nie należy traktować tych tytułów jako mniej ważnych tylko dlatego, że uczniowie czytają je na wcześniejszym etapie. Mogą być podstawą zadań dotyczących treści i problematyki, a także przydać się podczas pisania wypracowania. Szczegółowe wymagania dotyczące pracy z tekstem opisuje również wymagania egzamin ósmoklasisty polski 2026.
Lektury obowiązkowe z klas VII–VIII
W klasach VII–VIII uczniowie poznają w całości 6 lektur obowiązkowych. Są to: Opowieść wigilijna, Zemsta, Kamienie na szaniec, Dziady część II, Mały Książę i Balladyna. Razem z pięcioma książkami z klas IV–VI tworzą 11 najważniejszych pozycji wymaganych w całości.
Poniższa tabela rozróżnia książki czytane w całości, krótkie utwory, poezję oraz fragmenty. Dzięki temu nie trzeba utożsamiać każdego wpisu z pełną lekturą książkową.
| Tytuł lub zestaw utworów | Autor | Status w wymaganiach | Etap nauki |
|---|---|---|---|
| Akademia Pana Kleksa | Jan Brzechwa | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy IV–VI |
| Kajko i Kokosz. Szkoła latania | Janusz Christa | Lektura obowiązkowa, całość; komiks | Klasy IV–VI |
| Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa | Clive Staples Lewis | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy IV–VI |
| Chłopcy z Placu Broni | Ferenc Molnár | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy IV–VI |
| Hobbit, czyli tam i z powrotem | John Ronald Reuel Tolkien | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy IV–VI |
| Opowieść wigilijna | Charles Dickens | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy VII–VIII |
| Zemsta | Aleksander Fredro | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy VII–VIII |
| Kamienie na szaniec | Aleksander Kamiński | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy VII–VIII |
| Dziady część II | Adam Mickiewicz | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy VII–VIII |
| Mały Książę | Antoine de Saint-Exupéry | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy VII–VIII |
| Balladyna | Juliusz Słowacki | Lektura obowiązkowa, całość | Klasy VII–VIII |
| Wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII | Jan Kochanowski | Krótkie utwory i poezja poznawane w całości | Klasy VII–VIII |
| Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz – księgi I, II, IV, X, XI, XII | Adam Mickiewicz | Utwory poetyckie oraz wskazane fragmenty | Klasy VII–VIII |
| Artysta | Sławomir Mrożek | Krótki utwór poznawany w całości | Klasy VII–VIII |
| Latarnik; Quo vadis – fragmenty | Henryk Sienkiewicz | Latarnik – całość; Quo vadis – fragmenty | Klasy VII–VIII |
| Syzyfowe prace – fragmenty | Stefan Żeromski | Lektura poznawana we fragmentach | Klasy VII–VIII |
Lista obejmuje pozycje wskazane przez podstawę programową i informator CKE; w arkuszu mogą pojawić się także fragmenty innych utworów oraz teksty poetyckie.
Utwory poznawane we fragmentach i poezja
Poza 11 lekturami czytanymi w całości informator CKE wskazuje 5 zestawów krótkich utworów, tekstów poetyckich i fragmentów. Wśród nich znajdują się utwory Jana Kochanowskiego: wybór fraszek, wybrana pieśń oraz treny VII i VIII. Zakres obejmuje również Redutę Ordona, Świteziankę i wskazane księgi Pana Tadeusza: I, II, IV, X, XI i XII.
Uczeń powinien znać w całości Artystę Sławomira Mrożka oraz Latarnika Henryka Sienkiewicza. W przypadku Quo vadis i Syzyfowych prac wymagane są fragmenty. Taki status ma znaczenie przy powtórce: znajomość całej powieści nie jest tu wskazana jako warunek opanowania zakresu egzaminacyjnego.
Arkusz może sprawdzać znajomość treści i problematyki lektur obowiązkowych, ale może również zawierać fragmenty utworów, które nie są lekturami obowiązkowymi. W takiej sytuacji zadanie powinno opierać się na analizie i interpretacji tekstu zamieszczonego w arkuszu, a nie na pamięciowej znajomości całej książki.
Możliwe konteksty i utwory dodatkowe
Informator CKE wymienia także teksty, które mogą poszerzać kontekst pracy z literaturą: między innymi Mikołajka, wybrane bajki Ignacego Krasickiego, Mazurek Dąbrowskiego, wybrane mity, Biblię, podania, legendy i baśnie. Nie należy jednak utożsamiać tej grupy z 11 lekturami obowiązkowymi poznawanymi w całości.
W wypracowaniu uczeń może odwołać się także do samodzielnie wybranego utworu. Możliwe jest również wykorzystanie książek wykreślonych z podstawy programowej w latach 2025–2028, jeśli uczeń potrafi użyć ich jako kontekstu lub argumentu.
Trzeba wyraźnie odróżnić oficjalny zakres egzaminu od szkolnych lektur uzupełniających: ich wybór należy do nauczyciela i nie oznacza automatycznie, że znajomość całej książki będzie sprawdzana w arkuszu. Podstawą zmienionego zakresu jest podstawa programowa obowiązująca od 1 września 2024 r., określona w § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r.
Jak rozumieć zakres egzaminu
Lektury obowiązkowe ósmoklasisty są ważne nie tylko jako lista tytułów do zapamiętania. Egzamin może wymagać rozpoznania bohaterów, wydarzeń, problemów, wartości, relacji między postaciami oraz sensu fragmentu. Znajomość książki powinna więc pozwalać wykorzystać ją w odpowiedzi, a nie ograniczać się do krótkiego streszczenia.
Znaczenie lektur widać szczególnie w wypracowaniu. Zgodnie z informatorem CKE powinno ono mieć nie mniej niż 60 wyrazów, a za całe wypracowanie można otrzymać 20 punktów. Cały arkusz z języka polskiego jest wart maksymalnie 45 punktów, dlatego lektury mogą wpływać na wynik zarówno w zadaniach zamkniętych i otwartych, jak i w wypowiedzi pisemnej.
CKE opublikowała informację organizacyjną dotyczącą egzaminu w 2026 r. 10 października 2025 r. Aktualny punkt odniesienia stanowią więc informator obowiązujący od roku szkolnego 2024/2025 oraz podstawa programowa w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2024 r. To te dokumenty rozstrzygają, które teksty należą do oficjalnego zakresu.
Zobacz też: arkusz egzamin ósmoklasisty polski.
Czytaj również: jak wygląda egzamin ósmoklasisty z polskiego.
Najczęstsze pytania
Jakie lektury obowiązują na egzaminie ósmoklasisty w 2026 roku?
Obowiązuje lista CKE i podstawy programowej: 5 lektur z klas IV–VI, 6 lektur z klas VII–VIII oraz wskazane krótkie utwory, fragmenty i teksty poetyckie. Najważniejszy zestaw obejmuje między innymi Akademię Pana Kleksa, Hobbita, Opowieść wigilijną, Zemstę, Kamienie na szaniec, Dziady część II, Małego Księcia i Balladynę.
Czy trzeba znać lektury z klas 4–6?
Tak. CKE wskazuje, że nauczyciel powinien omówić wszystkie lektury obowiązkowe przed egzaminem. Książki z klas IV–VI mogą być podstawą zadań sprawdzających znajomość treści i problematyki, a także mogą przydać się w wypracowaniu.
Czy na egzaminie może pojawić się lektura nieobowiązkowa?
Tak, ale sposób sprawdzania jest inny. Jeśli tekst lub fragment zostanie zamieszczony w arkuszu, zadanie powinno sprawdzać jego analizę i interpretację, a nie pamięciową znajomość całej książki. W wypracowaniu uczeń może odwołać się także do samodzielnie wybranego utworu.
Źródła
- Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025 — Centralna Komisja Egzaminacyjna, 2024, BIP CKE, załącznik nr 9840
- Język polski – szkoła podstawowa IV–VIII – podstawa programowa — Zintegrowana Platforma Edukacyjna, 2025/2026, Podstawa programowa języka polskiego
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. — Dziennik Ustaw / ELI, 2024, Dz. U. 2024 poz. 996, § 5
- Harmonogram, komunikaty i informacje – 2025/2026 — Centralna Komisja Egzaminacyjna, 2025, Informacje dotyczące egzaminu ósmoklasisty w 2026 r.
